•        Evo prilike da i Vi postanete deo Prologa.
  •        Ukoliko želite da postavite prikaz svog omiljenog, ili neomiljenog, filma, glumca ili reditelja, vest koja vam je jako značajna, ili bilo Å¡ta Å¡to se tiče sveta kinematografije, možete nam poslati vaÅ¡a viđenja na adresu info@joombooz.com
  •        Da bi bio objavljen, prikaz ne sme u sebi sadržati nikakve vulgarnosti, da ne bude kraći od 10 rečenica, reči poput "brate", "sestro", "fenomenalno", "super" (osim ako nije deo naslova) i njima slične neće se uzeti u obzir, kao ni atak na manjinske grupe.
facebook twitter rss youtube

Crni talas

Crni talas je naziv za pojavu na jugoslovenskoj kulturoj i političkoj sceni u periodu šezdesetih i ranih sedamdesetih godina 20. veka (od oko 1958. do 1973). Vezuje se za ostvarenja pojedinih režisera, scenarista i književnika tog doba, koji su od strane vlasti okarakterisani kao kritičari zvaničnog komunističkog poretka i društva. Predstavnici vlasti su ova ostvarenja nazvali crnim talasom. U crni talas na filmu uglavnom spadaju ostvarenja Novog jugoslovenskog filma (1961-1972) koja su od strane vlasti proglašena nepodobnim.

Ostvarenja crnog talasa su najčešÄ‡e kritika socijalističkog društva, ideologije, odnosno tadašnjih vlasti i njihovog prikaza u javnosti. Kao pokret, crni talas je predstavljao suprotnost predstavnicima zvaničnog socijalističkog kulturnog estetizma koji su stvarnost oslikavali kroz prikaze opšteg napretka i blagostanja jugoslovenskog socijalističkog društva. Suprotno ideološkom prikazu jugoslovenske stvarnosti, crni talas se bavi temama iz svakodnevnog života običnog malog čoveka. Jedna od glavnih karakteristika crnog talasa je realizam, odnosno prikaz stvarnosti života onakvim kakav jeste, nasuprot preterano ulepšanoj, propagandoj i ideološkoj stvarnosti.

Šezdesetih godina su u evropskoj kinematografiji postojali slični pokreti poput francuskog „novog talasa“, engleskog i nemačkog „mladog filma“, i rumunskog „novog filma“. Prva jugoslovenska cenzorska komisija je osnovana 1945. godine. Godine 1968. su održane Studentske demonstracije.

Komisija Predsedništva Saveza komunista Jugoslavije je 27. oktobra 1969. održala sednicu na kojoj je razmatran materijal Radne grupe za film „Stanje i problemi u jugoslovenskoj kinematografiji“, a na kojoj je donesen zaključak da pojedini jugoslovenski filmovi i drugi vidovi umetnosti, imaju tendenciju degradacije revolucije i njenih tekovina.

U Novom Sadu je 5. jula 1971. održana velika javna diskusija o filmu Misterije organizma, na kojoj je kritikovan prikaz Staljina u ovom filmu, kao i bojazan da bi i Josip Broz mogao da bude predmet kritičkog prikaza. Godine 1973. dolazi do zabrane crnog talasa i do nastanka takozvanog „crvenog talasa“. U filmove crvenog talasa koji su bili potpuna suprotnost filmovima crnog talasa, spadaju: Bitka na Neretvi (1969), Valter brani Sarajevo (1971), Sutjeska (1973), Užička republika (1974), Partizani (1974), Doktor Mladen (1975), Crvena zemlja (1975), Partizanska eskadrila (1979), Veliki transport (1983) i drugi.

Najznačajniji predstavnici crnog talasa kroz filmska ostvarenja su režiseri: Aleksandar Petrović, Živojin Pavlović, Đorđe Kadijević, Dušan Makavejev, Mića Popović, Želimir Žilnik, Lazar Stojanović, Ljubiša Kozomara, Gordan Mihić, Vojislav Kokan Rakonjac, Jovan Jovanović i drugi.


Značajniji predstavnici crnog talasa u književnosti su: Dragoslav Mihailović, Slobodan Antonić, Antonije Isaković, Slobodan Selenić, Dobrica Ćosić, Milisav Savić, Vidosav Stevanović, Ivan Ivanović, Bogdan Tirnanić i drugi.

Značajnija ostvarenja u oblasti filma crnog talasa su:
- Dvoje (Aleksandar Petrović, 1961)
- Čudna devojka, (Jovan Živanović, 1962)
- Parada (film iz 1962), (Dušan Makavejev, 1962)
- Dani (film) (Aleksandar Petrović, 1963)
- Čovek iz hrastove šume (Mića Popović, 1963)
- Grad (film), (Kokan Rakonjac, Marko Babac i Živojin Pavlović, 1963)
- Tri (film) (Aleksandar Petrović, 1965)
- Čovek nije tica (Dušan Makavejev, 1965)
- Neprijatelj (Živojin Pavlović, 1965)
- Povratak (Živojin Pavlović, 1966)
- Roj (film) (Mića Popović, 1966)
- Skupljači perja (Aleksandar Petrović, 1967)
- Buđenje pacova, (Živojin Pavlović, 1967)
- Kad budem mrtav i beo, (Živojin Pavlović, 1967)
- Praznik (film iz 1967), (Đorđe Kadijević, 1967)
- Ljubavni slučaj ili tragedija službenice PTT (Dušan Makavejev, 1967)
- Jutro (film), (Mladomir Puriša Đorđević, 1967)
- Pohod (film) (Đorđe Kadijević, 1968)
- Biće skoro propast sveta (Aleksandar Petrović, 1968)
- Nevinost bez zaštite (Dušan Makavejev, 1968)
- Nezaposleni ljudi (dokumentarni film, Želimir Žilnik, 1968)
- Delije (film) (Mića Popović, 1968)
- Uzrok smrti ne pominjati (Jovan Živanović, 1968)
- Podne, (Mladomir Puriša Đorđević, 1968)
- Sveti pesak, (Miroslav Mika Antić, 1968)
- Zaseda (film iz 1969), (Živojin Pavlović, 1969)
- Rani radovi (Želimir Žilnik, 1969)
- Vrane (film) (Ljubiša Kozomara i Gordan Mihić, 1969)
- Doručak sa đavolom, (Miroslav Mika Antić, 1969)
- Crveno klasje (Živojin Pavlović, 1970)
- Misterije organizma (Dušan Makavejev, 1971)
- Plastični Isus, (La­za­r Sto­ja­no­vi­Ä‡, 1971)
- Crni film, (Želimir Žilnik, 1971)
- Mlad i zdrav kao ruža, (Jovan Jovanović, 1971)
- Slani kikiriki, (1971)
- Uloga moje porodice u svetskoj revoluciji, (Bato Čengić, 1971)
- Nedostaje mi Sonja Heni, (Karpo Aćimović Godina, 1971)
- Majstor i Margarita (film) (Aleksandar Petrović, 1972)
- I Bog stvori kafansku pevačicu, (Jovan Živanović, 1972)
- Crveni udar, (Pre­dra­g Go­lu­bo­vi­Ä‡, 1974)
- Hajka (film), (Živojin Pavlović,
- Na putu za Katangu, (Živojin Pavlović, 1987)


U Jugoslaviji je od 1945. do kraja 1973. proizveden 431 film, od kojih je između 30 i 40 nastalih u periodu između 1963. do 1973. stavljeno u „bunker“ ili nisu „odobreni za javno prikazivanje“.
- U planinama Jugoslavije (1946)
- Veliki miting (1951)
- Srpski porno-film (oko 1953)
- Šolaja (film) (Vojislav Nanović, 1955)
- Parada (film iz 1962) (Dušan Makavejev, 1962) je zabranjen, nakon čega su iz njega izbačena dva kadra.
- Grad (film) (Kokan Rakonjac, Marko Babac i Živojin Pavlović, 1963) je odlukom suda u Sarajevu zabranjen, pri čemu je naređeno da se svi primerci filma unište. Film je odlukom suda u Sarajevu oslobođen tek 1990.
- Povratak (Živojin Pavlović, 1966) je 1968. odobren za javno prikazivanje, nakon što je proširen dodatnim scenama.
- Nevinost bez zaštite (Dušan Makavejev, 1968) je imao probleme sa cenzorima jer je glavni glumac ličio na Josipa Broza.
- Sveti pesak (Miroslav Mika Antić, 1968) je zabranjen.
- Rani radovi (Želimir Žilnik, 1969) je od strane cenzure odobren za javno prikazivanje 8. marta 1969, a pod optužbom „uznemiravanja jugoslovenske javnosti“ bio na sudskom procesu koji je počeo 23. juna 1969. Film je prvobitno zabranjen a tek 1982. odobren za javno prikazivanje.
- Plastični Isus (Lazar Stojanović, 1971) je zaplenjen i bunkerisan 1972, zabranjen 1973, a režiser Lazar Stojanović je uhapšen 6. novembra 1972. i 1973. osuđen na tri godine zatvora. Nakon afere Plastični Isus, režiser Aleksandar Saša Petrović je izbačen sa Fakulteta dramskih umetnosti u Beogradu, a ubrzo po tome se preselio u Pariz.
- Misterije organizma (Dušan Makavejev, 1971) je 1971. od strane cenzure odobren za javno prikazivanje, a Republička komisija za pregled fimova SR Srbije je 10. maja 1971. izdala „Rešenje o davanju odobrenja za javno prikazivanje filma“ br. 03-642-45. Međutim, Javno tužilaštvo SR Srbije je 19. jula 1971. poslalo dopis Republičkoj komisiji za pregled filmova, kojim je javni tužilac, na osnovu člana 15. Zakona o javnom tužilaštvu, obustavio izvršenje Rešenja od 10. maja 1971, čime je poništeno ranije odobrenje za javno prikazivanje filma. Film je u Jugoslaviji prvi put javno prikazan 1986, kada je sa njega skinuta zabrana iz 1971.

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Podeli:



Preporucujemo

Novi Džejms Bond u bioskopima od 30. septembra
365 Days (365 dni) (2020) (2020)
Palić Film Festival - Dobitnik nagrade “Aleksandar...
9. Međunarodni bijenale umetničkog dečjeg izraza –...
Repertoar bioskopa Vilin Grad od 29. aprila do 5. maja
Repertoar Cineplexx Niš bioskopa od 6. do 12. maja
Love and Monsters (2020) (2020)
Sutra počinje 49. Međunarodni filmski festival – FEST
Od tvorca serije La Casa de Papel: Sky Rojo zaludela svet
Oskari za Zemlju nomada, Frensis Makdormand, Entoni...
Sutra počinje prodaja karata za 49. FEST
Film o slavnom kuvaru Entoniju Burdenu stiže u bioskope
Preminuo glumac Feđa Stojanović
CINE GRAND DELTA PLANET - Repertoar od 29. aprila do 5. maja
Gala program na 49. Međunarodnom filmskom festivalu - FEST
Vanquish (2021) (2021)
Mračne, napete, hladne skandinavske serije vrhunske...
Glavni takmičarski program na 49. Međunarodnom filmskom...
Stigao je trejler za treći deo horora Prizivanje zla
Repertoar bioskopa Cine Grand Delta Planet od 6. do 12. maja
Nove obuke u saradnji Filmskog centra Srbije i Fakulteta...
Pickbox TV kanal postaje deo SBB programske Å¡eme
Emilija Klark u Marvelovoj Tajnoj invaziji
Porodični vikend u bioskopu Cine Grand Delta Planet 8. i...
Selekcija FEST Fokus na 49. Međunarodnom filmskom...
Nagrada publike na 43. Moskovskom filmskom festivalu...
Dekster se vraća na male ekrane
Legendarni Å rek napunio 20. godina
Niz srpskih filmova i manjinskih srpskih koprodukcija u...
Patrik Dempsi o povratku u 'Uvod u anatomiju'